Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

Μπα-μπούλες


Θυμάμαι τις μπούλες των παιδικών μου χρόνων να προσπαθούν να εισβάλουν στα σπίτια απρόσκλητες και να είναι τόσο τρομακτικές και αστείες ταυτόχρονα που να μην ξέρεις τι να κάνεις.
Να τρομάξεις ή να γελάσεις; 
Τελικά τα γέλια έρχονταν να κοροϊδέψουν το φόβο!

Από όσο μπορώ να ξέρω ουδεμία σχέση είχε το συγκεκριμένο έθιμο με αντίστοιχα πιο οργανωμένα, όπως είναι για παράδειγμα οι μπούλες της Νάουσας.
Αν εκείνο το έθιμο απαιτούσε κι απαιτεί οργάνωση, εδώ το αυθόρμητο και το απρόοπτο γίνονταν οι οδηγοί της τρέλας.

Μπορεί μια μπούλα να μην υποψιάζονταν καν πως θα γίνει μπούλα  κι εκεί που σκόπευε να περάσει τη νύχτα σκαλίζοντας το τζάκι και μετρώντας τα κάρβουνα, να βρίσκονταν ξαφνικά να αλωνίζει τις ρούγες και να παίρνει τις γειτονιές, γδύνοντας σχεδόν τη γιαγιά, που λέει ο λόγος, για να ντυθεί.
Δεν υπήρχε συγκεκριμένο κουστούμι που έπρεπε να φορεθεί, για την ακρίβεια δεν υπήρχαν καν κουστούμια και οι μπούλες φορούσαν ό, τι άρπαζαν απ' τις ντουλάπες και τα σεντούκια, με τα τσεμπέρια και τις ρόμπες να γίνονται ανάρπαστα.
Αν βρίσκονταν και κανένα παλιό νυφικό σε κάποια κασέλα, τότε γίνονταν πραγματικό πανηγύρι!

Αφού έβαζαν "τα τρελά τους" οι μπούλες κι έκρυβαν καλά το πρόσωπό τους, μαζεύονταν σε μπουλούκια και μέσα στα σκοτάδια γύρναγαν από σπίτι σε σπίτι στις γειτονιές κι έπαιζαν το γνωστό παιχνίδι "μάντεψε ποιος", στην πιο αρχέγονη όμως μορφή του.



Αν ήταν επικίνδυνο; Φυσικά και ήταν!
Μην ξανακούσω για αθώες εποχές και κυρίως για αθώους ανθρώπους! 
Πάντα μα πάντα υπήρχαν εκείνοι που άρπαζαν την ευκαιρία να χωθούν στα σπίτια με σκοτεινούς, πονηρούς σκοπούς, και καλό ήταν φυσικά να μην έδιναν οι νοικοκύρηδες πολύ αέρα στους αγνώστους μέχρι τουλάχιστον να τους αναγνωρίσουν και να ξαναγίνουν γνωστοί. Μόνο τότε περνούσαν οι τελευταίοι στα ενδότερα να κεραστούν μεζεδάκια και κρασί!
Αν παρέμεναν άγνωστοι, τα κεράσματα γίνονταν στο πόδι και γρήγορα, με μια αμηχανία που πάλευε να κρυφτεί κάτω από τη διάθεση της γιορτής.
Κάτι σαν το halloween δηλαδή, αλλά με μεγάλους, αντί για παιδιά και αλκοόλ αντί για ζαχαρωτά!

Είδος προς εξαφάνιση είναι πια οι μπούλες, αν και δεν είναι καθόλου απίθανο να συναντήσει κάποιος ένα τέτοιο ανομοιόμορφο, τρομακτικό μπουλούκι, να οδηγείται κάπου πολύ συγκεκριμένα, χωρίς να χτυπά πόρτες, αλλά κάνοντας πάντα τις ανάλογες τρέλες!

Οι μπούλες του τότε, ξαναζωντανεύουν για λίγο σ' αυτά τα μπουλούκια και ο απόηχος των γέλιων καθώς απομακρύνονται με φασαρία στους δρόμους της πόλης, ξυπνάει για λίγο το παιδί μέσα σου που μπερδεμένο ακόμα, δεν ξέρει αν πρέπει να τρομάξει ή να γελάσει. Και γελάς πάλι δυνατά, για να ξορκίσεις το φόβο.

Οι μπαμπούλες του τότε ωστόσο, παραμένουν οι μπαμπούλες του σήμερα!
Αυτοί είναι διαχρονικοί και δεν ανοίγουν σεντούκια για να ντυθούν. Γδύνονται με τα λόγια τους, μασκαρεύονται με τις πράξεις τους.
Μπορεί να μην κυκλοφορούν πάντα σε μπουλούκια, αλλά είναι τόσο τρομακτικοί που κόβεται το γέλιο μαχαίρι και μένει ο φόβος μοναχά.

Πάντα μα πάντα όμως την αμφιλεγόμενη αποκριά θα ακολουθεί μια Καθαρά Δευτέρα. Και οι φόβοι θα λύνονται για να ανέβουν ψηλά και να εξαφανιστούν στην απεραντοσύνη του ουρανού, να διαλυθούν στον άνεμο και να εξαφανιστούν. Έστω και για λίγο!
Και ο χαρταετός ουράνιο τόξο θα γίνεται και θα κερνάει χρώματα τον κόσμο.
Και τα χρώματα, δύναμη θα γίνονται.
Καλή δύναμη και καλά κούλουμα!

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

Το σχέδιο, Κατερίνα Μαλακατέ


"Το σχέδιο" της Κατερίνας Μαλακατέ, είναι ένα βιβλίο που  σε βάζει αμέσως στο ρυθμό του και γρήγορα σε απορροφά εντελώς. Με ζωντανή αφήγηση και εναλλαγές που κρατάνε το ενδιαφέρον αμείωτο, θα σας συμβούλευα να το αρχίσετε όταν θα έχετε χρόνο, γιατί ειλικρινά δε θα μπορείτε να το αφήσετε από τα χέρια σας μέχρι να φτάσετε στην τελευταία σελίδα.


Οι καταστάσεις που περιγράφει είναι σκληρές, πολύ σκληρές. 
Είναι αναμφίβολα μια δυστοπία κι αυτό από μόνο του το κάνει τρομακτικό.
Είναι όμως κι ένα πολιτικό θρίλερ με όλες τις ιδεολογίες  να ανακατεύονται και τα χειρότερα να γίνονται πραγματικότητα. 
Πάνω απ' όλα όμως, κατά την άποψή μου, είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ που φτάνει με ευκολία στα άκρα. 


Ο άνθρωπος γίνεται σκλάβος και μένει υποταγμένος με τη θέλησή του σχεδόν, χωρίς τη χρήση βίας, αν και η απειλή της πείνας είναι μια μορφή της, και ίσως η χειρότερη, αφού μπορεί να επιφέρει τα χειρότερα βασανιστήρια.
Η πορεία που φέρνει τους ανθρώπους ως εδώ, είναι αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος και του πραξικοπήματος των Πέντε Ημερών, όπου ο "Ένας" αναλαμβάνει την εξουσία και όλα γίνονται εφιαλτικά.
Η Αθήνα αρχίζει να καίγεται και στη συνέχεια γίνεται μια ζούγκλα, η επαρχία δεν έχει τρεχούμενο νερό, ρεύμα, φαγητό. Η  έλλειψη ενημέρωσης είναι αβάσταχτη, μα κι επικίνδυνη, μια και κανείς δεν ξέρει τι να πιστέψει και τι όχι, από τις φήμες που κυκλοφορούν.

Ο Χάρης, μεσήλικας συγγραφέας το σκάει για το Παρίσι όταν αρχίζουν να διαφαίνονται τα δύσκολα και είναι και μια νύξη αυτό, για όσους το βάζουν συνήθως στα πόδια για να γλιτώσουν το τομάρι τους, όταν όλα δυσκολεύουν και αυτοαποκαλούνται εξόριστοι για να μην προλάβουν να τους πουν οι άλλοι δειλούς.

Η κόρη του, φτάνει μισοπεθαμένη στο σπίτι του παππού της, σ' ένα ορεινό χωριό κι όταν αναγκάζονται να το εγκαταλείψουν και να βγουν στο δρόμο, είναι η ώρα που θα τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο.

Η ίδια η Κατερίνα λέει για το σχέδιο  στη Βιβλιοθήκη του Πρώτου.:

"Το σχέδιο δεν είναι στην πραγματικότητα μόνο ένα βιβλίο για την κρίση, ούτε στ' αλήθεια μια δυστοπία.
Είναι ένα μυθιστόρημα ιδεών, χαρακτήρων και πλοκής. Είναι ο τρόπος μου να διευρευνήσω πως θα αντιδρούσαν διάφοροι άνθρωποι σε ακραίες καταστάσεις."


Και πραγματικά οι σχέσεις μπαίνουν στο μικροσκόπιο και αναλύονται διεξοδικά.
Η Κατερίνα τις γυρίζει το μέσα έξω και τις τινάζει κυριολεκτικά. Πώς ήταν πριν το κακό, πώς εξελίχτηκαν, πώς τις βλέπουν οι άλλοι, μα κυρίως πώς τις βιώνουν οι ίδιοι οι ήρωες.
Μια χούφτα άνθρωποι που βιώνουν διαφορετικά τις ίδιες καταστάσεις, που αντιλαμβάνονται αλλιώς την αγάπη, που κάποιοι δυσκολεύονται ακόμα και να την αποδεχτούν.
"Η ζωή είναι μια απλή τυχαιότητα.... Είναι μια αλληλουχία συμπτώσεων, αυτό που ορίζει το ποιοι είμαστε δεν μπορεί να μετρηθεί με τίποτε άλλο. Αυτό που λέμε εαυτός  δεν υπάρχει έξω από τα γεγονότα. Κι αυτό που λέμε πραγματικότητα δεν ορίζεται εκτός του εαυτού μας "
Ειλικρινά προσπάθησα να συμπαθήσω τον Χάρη, και ίσως κάποια στιγμή να το κατάφερα για λίγο.
Στην αρχή όμως, με το σνομπισμό του και την ελιτίστικη διάθεσή του, μου ήταν εντελώς αντιπαθής.
Προσπαθούσα να καταλάβω από που πήγαζε όλος αυτός ο ελιτισμός, όταν το μόνο που έβλεπα πάνω του ήταν η απουσία συναισθημάτων, ακόμα και για το ίδιο του το παιδί, και μια καταστροφική πορεία ζωής.
Άραγε το να γράφεις δυο αράδες, να το παίζεις διανοούμενος και να πιστεύεις μάταια πως προσφέρεις σε κάτι, ό, τι κι αν είναι αυτό, σε κάνει ανθρώπινο ον, αν είσαι απογυμνωμένος από αισθήματα; 
Ή για να το θέσω σωστότερα, αν δεν είσαι σε θέση να νιώσεις ούτε τα αυτονόητα, αν κουβαλάς μέσα σου μόνο πίκρα και είσαι ανήμπορος να δεσμευτείς σε οτιδήποτε και με οποιονδήποτε, μπορείς να προσφέρεις ποτέ κάτι ουσιαστικό;

Ίσως τελικά ο πιο συμπαθής χαρακτήρας να μου ήταν ο Νίκος, ο οποιοσδήποτε άστεγος  μετανάστης δηλαδή, που καθόλου εκ του ασφαλούς δεν αφήνει τον τόπο του, που το πληρώνει με το χαμό του παιδιού του που αληθινά αγαπά, και που οι άλλοι αντιμετωπίζουν συνήθως με καχυποψία και φόβο.

Πραγματικά το βιβλίο βάζει τον αναγνώστη σε ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον, σε ένα περιβάλλον που η απομόνωση δε συντελείται μόνο από τις καταστάσεις, αλλά προϋπήρχε βαθιά μέσα στους ήρωες που μοιάζουν ανίκανοι να διαχειριστούν με σαφήνεια τα αισθήματά τους, που τα μπερδεύουν και τα υπεραναλύουν βαπτίζοντάς τα συνεχώς με άλλα ονόματα, στην προσπάθειά τους να τα αποδομήσουν, ή και να τα ξεπεράσουν, κι αυτό ίσως είναι το πιο τρομακτικό απ' όλα.



Το σχέδιο της Κατερίνας Μαλακατέ, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις μελάνι.

Την Κατερίνα μπορείτε να τη βρείτε και στο blog της "Διαβάζοντας" .